een verhaal

Groene uitvaart vraagt durf en zorgvuldigheid
Voor duurzaamheid kiezen waar het kan
Sinds haar oprichting zet stichting GreenLeave zich in voor de duurzame uitvaart. Daarbij is duurzaamheid niet alleen 'groen'. Ook aandacht voor eerlijke arbeidsvoorwaarden en zorg voor de werknemers zijn van belang. Zowel voor de bedrijfsvoering als voor het inkoopbeleid. Dit voorjaar is het tien jaar geleden dat zes uitvaartondernemers GreenLeave lanceerden. Een mooi moment om eens te kijken hoe de duurzame uitvaart er nu voorstaat en wat er voor nodig is.

Sinds de oprichting haakten 21 uitvaartbedrijven en vier toeleveranciers aan. Nu verzorgen naar schatting van GreenLeave de aangesloten bedrijven zo'n 60 procent van de uitvaarten. Vakblad Uitvaart sprak met vier GreenLeave-deelnemers: a.s.r verzekeringen, Funeral products, Tomba uitvaartkisten en PC Uitvaart.

Transparantie en meetbaarheid
Drie zaken vallen op. De ondernemers doen wat ze kunnen, maar accepteren dat 100 procent duurzaam werken op dit moment niet haalbaar is. Voorzitter en medeoprichter Evert de Niet van GreenLeave adviseert: "Probeer niet de hele wereld te verbeteren, maar doe iets waar jij invloed hebt. Dat kan iedere ondernemer doen op een manier die bij hem of haar past.”  
Gedurende het afgelopen decennium was De Niet werkzaam bij Algemeen Belang Dela in Groningen en zag daar het inkoopbeleid verduurzamen. "Dat je als bedrijf nadenkt over je keuzes en de gevolgen ervan en vragen stelt aan je leveranciers is niet voldoende. Ik merkte dat het ook belangrijk is om naar buiten toe te laten zien wat je doet. Alleen dan ziet de consument waar je voor staat en bellen ze je weer.” Transparantie, een van de kernprincipes van GreenLeave, wordt door alle ondernemers genoemd als punt van aandacht. Resultaten bereik je door in gesprek te gaan, stellen ze.
Tenslotte valt de behoefte aan meetbaarheid op. Als er eenmaal een begin is gemaakt met verduurzamen, is het belangrijk om het voortgangsproces in de gaten te houden. Door te meten en te blijven bewaken.

Prestatieladder MVO
Binnen Funeral products is die meetbaarheid tot in detail uitgewerkt. Marketingmanager Davy van Lieshout vertelt dat oprichter Peter Biemans verantwoord ondernemen vanaf het begin zo zichtbaar en transparant mogelijk heeft geïmplementeerd. "Alle stappen moesten zorgvuldig worden genomen en we voerden veel gesprekken met onze toeleveranciers en klanten”, zegt Van Lieshout. "We hanteerden de 31 thema’s van de prestatieladder voor maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO) als leidraad.” Funeral products is vorig jaar voor de duur van drie jaar MVO-gecertificeerd op prestatieniveau 3, wat duidelijk zichtbaar is op de website. "Door te laten zien waarmee je bezig bent en de leveranciers te bevragen, maak je de hele keten van een product duurzamer. Met dit certificaat kunnen we duurzame ontwikkelingen en maatschappelijk verantwoord ondernemerschap concreet aantonen.” 

Licht en lokaal
Een onderneming die het op een heel andere manier groots aanpakt, is Tomba Uitvaartkisten in Duiven. Zesentwintig jaar geleden richtten Ton en Rita Koopman het bedrijf op. Ze ontwierpen zelf kisten, produceerden die in het buitenland om ze vervolgens in Nederland af te werken. In 2019 stopte zoon Jeroen met zijn studie industrieel productontwerp om zich volledig te concentreren op de kansen die hij zag in het bedrijf. Jeroen Koopman ontwierp het plaatmateriaal LinaLite® en vier jaar later stond er een complete fabriek met maatwerkmachines om LinaLite® kisten te maken.
"Het was heel spannend”, zegt Koopman enthousiast en legt uit wat het proces en de kisten duurzaam maakt: "We maken LinaLite® van lokaal gedroogd hout uit de omgeving. Daarvoor hebben we 50 procent minder hout nodig dan voor een gangbare kist, wat ook het aantal vervoersbewegingen halveert. Bovendien is er een ergonomisch aspect: de kist is zo’n twintig, dertig kilo lichter dan een gemiddelde kist. De platen maken we meteen op maat, zodat er vrijwel geen restmateriaal ontstaat en lijm gebruiken we bijna niet. De bekleding is van vilt dat het Hollands Wol Collectief maakt van schapenwol. De fabriek draait op de industriële restwarmte die het vuilverwerkingsbedrijf aan de overkant opwekt en onze houtafzuiging is voorbereid om de fabriek te zijner tijd te verwarmen met houtafval.” 

Eigen kok
Een van de eerste klanten van de nieuwe Tomba-fabriek is PC Uitvaart in Amsterdam, die duurzaam werken als standaard hanteert. "We doen dat vanuit een intrinsieke motivatie”, vertelt directeur Kim Schwartz. "We nemen de duurzame uitvaart als uitgangspunt in plaats van die als alternatieve mogelijkheid. Bij elke keuze stellen we de vraag of het nog duurzamer kan. We merkten dat de nabestaanden die vraag zelf niet vaak stellen, wat logisch is in de fase waarin ze zich bevinden. Sinds mei 2023 biedt PC Uitvaart daarom standaard een groen crematiepakket en een groen begrafenispakket.” Schwartz benadrukt dat het hiermee begint maar dat andere keuzes evengoed mogelijk zijn. Om dit te bewerkstelligen is de uitvaartonderneming in gesprek gegaan met haar leveranciers over het aanbod en de prijzen, met als doel duurzame producten te kunnen bieden voor de prijs van niet duurzame. "Gek genoeg bleek dat het moeilijkst voor de catering”, vertelt ze. "Om maatwerk te kunnen leveren met zoveel mogelijk biologische en lokale producten en zo weinig mogelijk verspilling hebben we uiteindelijk gekozen voor een eigen kok of bereiding door eigen medewerkers.”

Schwartz geeft aan dat 20 procent van de uitvaarten tussen mei 2023 en december 2023 duurzaam waren. Ze schat in dat dit percentage in 2024 kan oplopen tot wel 75. "Dat we sinds eind 2022 deelnemer zijn van GreenLeave draagt bij aan de verduurzaming”, zegt vol overtuiging. "De beweging die we als uitvaartbranche maken heeft impact. En de toetreding van een bedrijf als a.s.r. geeft gewicht aan GreenLeave.” 

Verduurzamen waar we kunnen
GreenLeavedeelnemer verzekeringsmaatschappij a.s.r. maakte in 2010 de keuze voor duurzaamheid, vertelt directeur levens- en uitvaartverzekeringen van a.s.r. Guido Horst. "Sindsdien stellen we ons bij elke keuze die we maken de vraag naar de houdbaarheid voor de toekomst, iets wat destijds voor een verzekeraar helemaal niet gangbaar was”, zegt hij. "Dit beleid voeren we door in al onze bedrijfsonderdelen. Zo beleggen we niet in de tabaksindustrie of in ondernemingen waar kinderen werken. We beperken de CO2-uitstoot van onze panden of compenseren die. Onze auto’s rijden elektrisch. Kortom, waar we kunnen, verduurzamen we. En we gaan verder: als een verzekerde een schade meldt, stimuleren we het duurzaam laten herstellen daarvan.”
Naast algemene verzekeraar is a.s.r. ook uitvaartverzekeraar. "Jaarlijks zijn wij met onze geld- en dienstenverzekeringen betrokken bij ruim 50.000 van de 160.000 uitvaarten in Nederland”, aldus Horst. "Als verzekeraar zijn we een vreemde eend in de bijt bij GreenLeave, maar met ons netwerk van uitvaartverzorgers praten we veel over verduurzaming. De helft van de uitvaartverzorgers met wie we samenwerken, is deelnemer van GreenLeave. We willen dit aantal op 100 procent zien te brengen. Het mooist is het natuurlijk als een uitvaartondernemer een duurzame uitvaart als uitgangspunt biedt, zoals PC-Uitvaart in Amsterdam.”
De verzekeraar richt zich niet alleen tot de uitvaartondernemers, maar spreekt ook de verzekerden aan. "Bij een onderzoek gaf een op de drie verzekerden aan duurzaamheid rondom de uitvaart belangrijk te vinden. Ik ben ervan overtuigd dat communicatie belangrijk is, al is de verzekerde tijdens het regelen van een uitvaart niet altijd geïnteresseerd in dit onderwerp. Daarom brengen we duurzaamheid ter sprake bij voorgesprekken.” Ook de website bevat informatie over duurzaamheid in het algemeen en over een duurzame uitvaart.
"Het is belangrijk om de lat steeds hoger te leggen”, vindt Horst. "Onderzoek en het beter in het voetlicht brengen van dit thema zijn belangrijk. Gelukkig is er sinds 2010 veel veranderd. Destijds waren we de enige verzekeraar die met duurzaamheid bezig was. Nu is het onderwerp dagelijks in het nieuws.” 

Metingen en trainingen
Ook GreenLeave zelf blijft nadenken over verbeteringen. "Je zou een soort CO2-tellertje op je website moeten kunnen plaatsen”, verzucht De Niet. "Dan kun je met cijfers aantonen hoe het ervoor staat.”
GreenLeave’s duurzaamheidsadviseur Eva Froger beaamt dat het lastig is om dat met harde cijfers te laten zien, maar ziet wel mogelijkheden. "Je kunt zaken als CO2-uitstoot meten, maar dat kost veel tijd en geld”, legt ze uit. "Dan moet je de benodigde gegevens per organisatie verzamelen, maar eerst bepalen wat je precies wilt meten. Wat is binnen de branche interessant om te meten? Je kunt bijvoorbeeld de impact van de afvalstromen of het energiegebruik bekijken.” Wellicht is dit een volgende stap.
Vanaf de oprichting geeft GreenLeave alle medewerkers van nieuwe deelnemers een training. "Afhankelijk van de onderneming gebeurt dat intern of met een meer open karakter”, vertelt Froger. "Sinds kort is er een vervolg op die training. Want er komen nieuwe medewerkers in dienst, de aandacht voor duurzaamheid kan verslappen en er zijn nieuwe ontwikkelingen. En de deelnemers wisselen ervaringen uit, wat vaak heel verhelderend is. Dat bleek ook weer tijdens de laatste training, begin maart, in Huizen.”

[Gepubliceerd in Vakblad Uitvaart]