Maurice Heemels

Meer dan vijftienhonderd jaar begraafcultuur verdwijnt
Oude kerkhoven lijken vaak een gebit waaruit steeds meer tanden ontbreken, vindt historicus Maurice Heemels. Al meer dan twintig jaar bestudeerthij oude rooms-katholieke begraafplaatsen en kerkelijke gebruiken rondom overlijden
in Limburg.

Het verdwijnen van burenplicht, dodenwaken en rooms-katholieke uitvaarten ziet hij als een gegeven, maar bij de aftakeling van parochiebegraafplaatsen en kerkhoven zouden we moeten stilstaan voordat het te laat is.
Heemels wordt op verschillende manieren getriggerd door de begraafplaatsen. Het oude parochiekerkhof in Melick was voor hem al vroeg bekend terrein omdat zijn vader overleed toen Heemels nog heel jong was. "Voor mij werd de begraafplaats een soort missie”, vertelt hij. Als historicus ziet hij iets verdwijnen dat meer dan vijftienhonderd jaar oud is. "De christelijke begrafeniscultuur bestaat sinds het begin van het christendom, in de tweede, derde eeuw. Het is dan ook de moeite waard stil te staan bij de culturele waarde van dergelijke begraafplaatsen.”
Ten slotte speelt de begraafcultuur een rol bij zijn werk als opleider van leraren geschiedenis aan de Fontys lerarenopleiding in Sittard. "Begraafplaatsen zijn spiegels van de samenleving. Zoals mensen bij leven naast elkaar woonden, liggen ze op een begraafplaats. Je ziet er veel over de samenleving in vroegere tijden.”

Voor één euro
Als oorzaak voor het verval van de parochiale kerkhoven en begraafplaatsen noemt Heemels de ontkerkelijking, met de bijbehorende financiële gevolgen, en de populariteit van cremeren. "Er komen nauwelijks nieuwe graven bij en oude worden vaak snel geruimd als nabestaanden ze niet meer onderhouden. Parochiebesturen houden zich meer bezig met het behoud van de kerk dan met het kerkhof of met parochiebegraafplaatsen”, zegt hij. Om het parochiekerkhof in Melick te behouden, richtte hij vorig jaar de Stichting Kirkberg op. "De pastoor bood het ons meteen te koop aan voor één euro. Daaruit blijkt de grootte van het probleem al”, zegt hij. "Als we kerkhoven en begraafplaatsen willen behouden als cultureel erfgoed, is het zaak dat nu te doen. Als we nog langer wachten, zijn er zoveel tanden verdwenen uit het gebit dat we zeggen: ‘Doe de mond maar dicht, dit ziet er niet meer uit’.”

(Gepubliceerd in Vakblad Uitvaart)    

Gonneke Bonting| gonneke@gonnekebonting.nl |0651462002