Wierde

Natuurbegraafplaats op Groningse wierde
De begraafplaats op een wierde (terp) vlak boven de stad Groningen, is vol. Samenwerking tussen een uitvaartonderneming en een natuurbeschermingsorganisatie leidde tot nieuwe mogelijkheden om op de wierde te begraven en tegelijk de natuur te beschermen. Een natuurbegraafplaats op een eeuwenoude plek.

"Er waren twee bijzonderheden die het logisch maakten om op deze plek een begraafplaats aan te leggen”, zegt Marco Glastra, directeur van natuurbeschermingsorganisatie Stichting Het Groninger Landschap. Hij doelt op de nieuwe natuurbegraafplaats bij het Groninger dorp Adorp die eind vorig jaar werd geopend. De begraafplaats ligt op een wierde, vlak naast de oude begraafplaats van de Hervormde kerk. In de provincie Groningen liggen verscheidene wierden, eeuwenoude kunstmatige heuvels waarop mensen gingen wonen, voordat er dijken waren. Veel kerken en ook begraafplaatsen liggen op wierden.

Vruchtbare grond
"Het zijn beschermde landschapselementen”, vertelt Glastra. "Wierden hebben archeologische waarde. En ze bestaan uit bijzonder vruchtbare grond, waar al ver voor de uitvinding van kunstmest heel veel natuurlijke mest is gebruikt. Deze kwaliteit was de wierde bij Adorp funest geworden. Aan het begin van de vorige eeuw heeft men een deel ervan afgegraven en de vruchtbare grond per schip naar Drenthe gebracht om daar de arme, droge zandgronden ermee te verrijken. In het verleden heeft Het Groninger Landschap de wierde hersteld, maar de archeologische waarde konden we het natuurlijk niet teruggeven.” Toen de organisatie jaren later samen met een van hun sponsors (‘bedrijfsvrienden’ genoemd) de Groninger uitvaartonderneming Algemeen Belang DELA, een manier zocht om iets te doen waar beide partijen profijt van hadden, kwam de wierde weer in beeld om er een natuurbegraafplaats in te richten.

Alleen kloostermoppen
"We werken al veel langer regelmatig samen”, zegt Evert de Niet van Algemeen Belang DELA. "Zo hebben we de landschapskist ontwikkeld, die gemaakt is van hout afkomstig uit de natuurgebieden van de natuurbeschermingsorganisaties Het Groninger Landschap, Het Drentse Landschap en It Fryske Gea. Natuurbegraven is een door Algemeen Belang DELA lang gekoesterde wens. De plek op de wierde, vlak boven de stad Groningen, leende zich daar goed voor.” De natuurbegraafplaats, die door Het Groninger Landschap als bloemrijk grasland wordt beheerd, past goed in het landschap en doordat het om een al eens gerestaureerd deel van de wierde gaat, wordt de waarde ervan niet aangetast door er te begraven.   
Na elke begrafenis worden de zoden teruggeplaatst. De enige grafmarkering die op de nieuwe begraafplaats is toegestaan, is een kloostermop, een grote baksteen zoals die waarmee in de Middeleeuwen Groninger kloosters, kerken en kastelen werden opgetrokken.

Lange aanloop
Al met al duurden de voorbereidingen lang. "Dat heeft vooral te maken met het aanpassen van bestemmingsplannen en technisch onderzoek”, zegt Glastra. De Niet vult aan: "Ik was onder de indruk van de open blik waarmee de betrokken instanties en partijen naar onze plannen keken.” Nu, zes jaar nadat Het Groninger Landschap en Algemeen Belang het plan opvatten om op de wierde een natuurbegraafplaats aan te leggen, kan de eerste begrafenis plaatsvinden. Kennelijk voorziet de begraafplaats in een behoefte, want inmiddels hebben zich honderd belangstellingen gemeld om een graf te reserveren. En dat vinden de initiatiefnemers genoeg. "Meer dan honderddertig reserveringen willen we niet. Het moet niet meteen onmogelijk zijn om voor deze begraafplaats te kiezen”, zegt Glastra. Er is plaats voor tweehonderdvijftig graven.

(Gepubliceerd in Vakblad Uitvaart)

Gonneke Bonting| gonneke@gonnekebonting.nl |0651462002